Waarom is Spanje zo veelbelovend op het gebied van waterstof?
Spanje heeft alles in huis om uit te groeien tot een Europese koploper in de productie van groene waterstof. Het Iberisch Schiereiland behoort namelijk tot de goedkoopste plekken in Europa om groene waterstof te produceren. Waar de kosten in Noord-Europa tussen de €3 en €4 per kilogram liggen, bedragen deze in Spanje slechts €2 per kilogram.
Belangrijke factoren die Spanje tot een aantrekkelijke locatie maken voor waterstofproductie:
- Ruime beschikbaarheid van hernieuwbare energie
Een van de belangrijkste redenen waarom Spanje aantrekkelijk is voor waterstofproductie, is de ruime beschikbaarheid van hernieuwbare energie. Vooral in het zuiden van het land zijn de omstandigheden ideaal voor zowel zonne- als windenergie. Spanje ontvangt gemiddeld 2500 tot 3000 zonuren per jaar, wat het land tot een van de meest gunstige in Europa maakt voor zonne-energie.
Daarnaast beschikt Spanje over enorme mogelijkheden voor windenergie. Uit metingen blijkt dat maar liefst 18,93% van het Spaanse grondgebied geschikt is voor windenergieopwekking, waarvan 16,42% zelfs voldoet aan alle milieucriteria. Dit vertaalt zich in een theoretisch potentieel van 332 GW aan windenergiecapaciteit. De Ebrovallei in het noorden is uiterst geschikt voor windparken net als uitgestrekte gebieden op de Canarische Eilanden, waar Fuerteventura de meest gunstige omstandigheden kent. Ook regio’s zoals Asturias, Cantabrië, Galicië en Baskenland bieden uitstekende omstandigheden door hun hoge aantal volbelastingsuren voor windenergie. In de Straat van Gibraltar, waar constante oostelijke en westelijke winden aanwezig zijn, zijn eveneens sterke windpatronen te vinden, hoewel de bouw van offshore windparken in dit gebied bemoeilijkt wordt door militaire activiteiten.
- Gecommitteerde overheid en EU-gelden
De Spaanse overheid zet vol in op waterstof als cruciaal onderdeel van haar energiebeleid. Het land heeft zich ten doel gesteld om tegen 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 4,6 miljoen ton CO₂ te verminderen en een elektrolysecapaciteit van 4 GW te realiseren. Om deze ambitieuze doelen te bereiken, investeert Spanje fors in onderzoek, infrastructuur en regelgeving, met een totaal budget van 8,9 miljard euro. Bovendien ontvangt Spanje meer dan 60 miljard euro aan EU-gelden ter ondersteuning van de energietransitie.
Een belangrijke stap in deze strategie was de lancering van de Hydrogen Roadmap: A Commitment to Renewable Hydrogen in 2020. Dit document beschrijft de plannen voor 2030 en de langetermijnvisie tot 2050, waarin groene waterstof een sleutelrol speelt in de overgang naar duurzame energie. Voor Nederlandse bedrijven biedt dit kansen, aangezien samenwerking met Spaanse partners toegang kan geven tot subsidies van de Spaanse overheid voor waterstofprojecten.
Een van de belangrijkste infrastructuurprojecten binnen deze strategie is de H2Med-pijpleiding, een samenwerking tussen Spanje, Portugal en Frankrijk. Deze onderzeese pijpleiding naar Marseille moet tegen 2030 operationeel zijn en jaarlijks twee miljoen ton groene waterstof transporteren. Dit biedt Spanje directe toegang tot de Europese waterstofmarkt en versterkt het land als belangrijke leverancier van duurzame energie in Europa.
Samenwerking tussen Nederland en Spanje op het gebied van waterstof
Doordat grote pijpleidingprojecten zoals H2Med vertraging hebben opgelopen, biedt dit een kans voor Nederland om maritieme corridors voor waterstof met Spanje te creëren, gebruikmakend van de uitstekende Nederlands haveninfrastructuur. De afgelopen jaren hebben diverse belangrijke gebeurtenissen bijgedragen aan de oprichting van dergelijke waterstofcorridors, waaronder:
- Het bezoek van voormalig klimaatminister Jetten aan Spanje in februari 2023.
- Het bezoek van koning Willem-Alexander aan Spanje in 2023, waarbij zeven MOU’s over groene waterstof werden ondertekend samen met een bilaterale MOU tussen de regeringen van Spanje en Nederland.
- De handelsmissie op het gebied van groene waterstof van Nederlandse bedrijven naar Bilbao in maart 2024.
- Het staatsbezoek van koning Felipe IV van Spanje aan Nederland.
Het is idee is dat Nederland met de maritieme corridors een leidende positie in Europa verwerft in de doorvoer en het transport van groene waterstof.
Kansen voor Nederlandse bedrijven in Spanje
De groeiende Spaanse waterstofsector biedt aantrekkelijke mogelijkheden voor Nederlandse bedrijven:
- Grootschalige projecten en investeringen: Grote Spaanse energiebedrijven zoals Iberdrola, Fertiberia, Enagas, Repsol, Cepsa en Naturgy ontwikkelen groene waterstofprojecten die de overheidsdoelen van 4 GW ruimschoots overtreffen, met een gezamenlijke ambitie van 13 GW tegen 2030. Veel van deze projecten kampen echter met een tekort aan afnemers, wat kansen biedt voor Nederlandse bedrijven die groene waterstof zoeken.
- Technologie en infrastructuur: In Spanje is er een tekort aan leveranciers van waterstoftechnologie, zoals elektrolysers, brandstofcellen, opslagsystemen en tankstations. Nederlandse bedrijven met expertise in deze sectoren kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. De opslag- en transportmogelijkheden in Spanje bevinden zich nog in de ontwikkelingsfase, vooral op het gebied van vloeibare en metaalhydride-opslag, wat kansen biedt voor innovatie en samenwerking.
- Transportsector en mobiliteit: De Spaanse overheid stimuleert de toepassing van waterstof in de transportsector. Tegen 2030 moeten er tussen de 5.000 en 7.500 waterstofvrachtwagens en -bussen rijden. Er is momenteel een tekort aan aanbieders van waterstoftankstations, wat kansen biedt voor Nederlandse bedrijven die actief zijn in deze sector.
De bovenstaande factoren bieden Spanje kortom de kans om een leidende speler in de Europese waterstofmarkt te worden. Dankzij de intensieve samenwerking tussen Spanje en Nederland ontstaan er concrete kansen voor Nederlandse bedrijven, zowel in projectontwikkeling, technologielevering als in de afname van waterstof. De komende jaren zullen cruciaal zijn voor het verder opbouwen van een duurzame waterstofeconomie tussen beide landen, die een belangrijke rol zal spelen in de energietransitie van Europa.
